زراوند؛ طلای تاریخ


نریمان دات آی آر / مقاله: آنهایی که بی ادعا هستند معمولا همیشه "مظلوم" واقع می شوند و مظلومیت هم در اجتماع کنونی هیچ سرانجام خوشی را در بر ندارد چرا که اگر مظلوم باشی و حرفی به زبان نیاوری، به تدریج و با گذشت زمان از ذهنها پاک می شوی. حقیقت این است که اینجا به حرف اهمیت داده میشود نه عمل؛ شاید اگر چیزی غیر از این بود اکنون مظلوم ها مظلوم نبودند...!

پاراگراف بالا مقدمه ای بود برای معرفی زر، طلایی که 24 عیار است اما آنطور که لایق است مورد ستایش واقع نمی شود.

زراوند نامی پرآوازه برای شهرستانی است که در اوج مظلومیت به سر میبرد و مردمانش آنطور که باید، قدرش را نمی دانند و با "خود بدی هایشان" زیبایی های طلای جنوب را به زشتی بدل کرده اند. شهری که صنعتش خلاف فرهنگش روز به روز بهتر و پیشرفته تر میشود.

 

● جغرافیا ، همسایگان ، جمعیت و آب و هوای زرند :

شهرستان زرند در شمال غربی کرمان (: پهناورترین استان کشور) واقع شده و 1650 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. زرند که از نظر جغرافیایی با استان یزد و شهرستان های کرمان، رفسنجان و راور همسایه است، بر اساس آخرین سرشماری در سال 1390 دارای جمعیتی بالغ بر ۱۲۹،۱۰۴ نفر می باشد.

شهرهای "زرند ، خانوک ، یزدان شهر و ریحان شهر"  به همراه بیش از 30 دهستان و روستا، شهرستان زرند را متشکل شده اند که هر یک از ویژگی های آب و هوایی خاصی برخوردار می باشند. آب و هوای زرند نیمه کویری است، تابستان های نسبتا گرم و زمستان های سردی دارد.

در اطراف زرند مناطق کوهستانی زیادی هم وجود دارد که ارتفاع بعضی از این کوهها به بیش از 3700 متر میرسد.

 

● زرند از دیدگاه تاریخ (قدمت و پیشینه) :

با گذری به گذشته در میابیم که زراوند دارای قدمتی بزرگ و تمدنی عظیم است. این را نه من میگویم نه قلمم؛ اینها حرفهای تاریخ هستند.

پیش از اسلام به ندرت شهر و شهر نشینی دیده میشد؛ در واقع تعداد شهرها کم بود و شهر نشینی هم واژه ای غریب، اما مهم ترین نکته ای که در کتب تاریخی برای زراوند یافت میشود، شهر نشینی مردم زراوند در پیش از اسلام است.

این تعاریف در کتب تاریخی از اهمیت و اعتبار بالای زراوند به عنوان یک واحد جمعیتی و اقتصادی شکوفا در قبل از اسلام خبر میدهد که خود نشان از جایگاه بالای این شهر در سالیانی دراز است.

تمدن زراوند آنقدر بزرگ و ریشه دار است که در بزرگترین دانشنامه اینترنتی جهان (ویکی پدیا) چنین نقل شده که: "هر چه در کتب قدیم بیشتر نظر افکنده و تفحص کنیم، به کهن بودن شهر زرند بیشتر پی خواهیم برد".

زرند در قرون اولیه پس از اسلام، یکی از آبادترین شهرهای ایران مرکزی و جنوب شرق کشور بوده است. به زبانی دیگر زرند در منطقه کرمان (:که قسمت وسیعی از ایران کنونی را شامل می شده)، از ایالات حائز اهمیت بشمار می رفته است که یقیناً پیش از ظهور اسلام، دارای یک منطقه مسکونی پر رونق بوده است.

جالبتر آنکه مسجد جامع کنونی این شهر که به جای مسجد جامع کهن و قدیمی بنا شده، در طول تاریخ دهها بار تخریب و بازسازی شده است و قبل از اسلام، آتشکده زرتشتیان بوده که به هنگام ظهور اسلام این آتشکده همانند بسیاری از آتشکده‌های ایران به مسجد تبدیل گشته است.

آنطوری که در متون تاریخی و جغرافیایی قدیم استنباط می‌شود، از سال ۳۰۰ تا آغاز سال ۶۰۰ هجری قمری، زراوند شهری بزرگ، با عظمت و دارای شش دروازه بوده است. به نقل از "جامع التواریخ حسنی" در پایان قرن ششم، جمعیت زراوند به مرز 200 هزار نفر هم رسیده که با گذشت زمان، بیشتر در اثر عوامل طبیعی خصوصاً زلزله و سیل دچار افت جمعیت شدیدی شده‌ است. عجیب آن است که جمعیت فعلی این شهرستان چیزی حدود 130 هزار نفر می باشد.

اما قدیمی ترین ذکری که بر جای مانده و مربوط به قدمت زرند می باشد، مربوط به سالهای ۵۶۹ یا ۵۷۲ هجری یعنی تقریباً ۸۴۰ سال پیش در زمان سلاجقه کرمان است که زرند از نظر موقعیت نظامی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است.

در قرن چهارم ابو علی محمد ابن الیاس (:حاکم کرمان) دژ و قلعه‌ای عظیم در حصار زرند ساخت. علاوه بر آن، "شاهرخ خان افشار زرندی" که در زمان حکومت نادر شاه افشار، حاکم کرمان بوده چون اصل و نسبی زرندی داشته، در عمران و آبادانی شهر خود تلاش های بسیاری و درخور شایسته انجام داد.

 بعضی از واژه‌های کنونی که هنوز هم در روستاهای اطراف زرند مانند: خیط ، اسفند و جرجافک وجود دارد  مهر تائیدی است بر وجودیت شهرستان زرند در زمانهای باستان.

 

● زرند 93 چه حرفی برای گفتن دارد و در چه جایگاهی قرار دارد ؟!

شهر زرند طی سالیان اخیر چهره شهری صنعتی را به خود گرفته و سال به سال  به سمت و سوی شهری پیشرفته و مستقل نزدیک شده و گام بر میدارد.

در یکی دو سال گذشته، وجود معادن ذغال سنگ و کارخانه هایی نظیر "قطران، ذغالشویی، فولاد، کک و کنسانتره" در زرند بهانه ای شده تا خانوارهای زیادی از سایر شهرها و استانهای کشور برای اشتغال زایی و کسب درآمد به اینجا مهاجرت کنند. این مهاجرت ها با رشد چشمگیر جمعیت زرند روبرو شده و پیش بینی ها حاکی از آن است که در آینده ای نزدیک جمعیت ساکنین شهرستان دو چندان شوند.

عمده فعالیت اقتصادی مردم این شهرستان بر سه پایه "کشاورزی ، صنعت و صنایع دستی" قرار دارد و محصولات مهم آن "پسته، پته، سوهان و کلمپه" می باشند. "پسته" که مهمترین محصول کشاورزی زرند لقب دارد به خاطر انبوهی در زمین های زراعی و برداشت حجیم آن، زرند را به یکی از قطبهای تولید و صادرات پسته به سایر نقاط ایران و حتی آسیا تبدیل کرده است.

سوهان زرند نیز که در بین سوغاتی های خاص این شهر، بعد از پسته جایگاه دوم را دارد توانسته در سال گذشته با عبور از سوهان قم، رتبه اولی کیفیت را در کشور از آن خود کند و قابلیت های سوهان پزی زرند را به ایران معرفی کند. علاوه بر تمامی این ها، مردم زرند به ویژه زنان روستایی در بخش صنایع دستی بسیار فعال و پراشتیاق هستند که سالانه با بافت پته ها و قالیهای زیبا و رنگاورنگ هنر خود را به همگان ثابت کرده و بخشی از هزینه های امرار و معاش خود را از طریق فروش صنایعشان جبران می کنند.

سخن آخر اینکه زرند و مردمش با وجود خدماتی که به ایران ارائه میکنند از جایگاه خاصی برخوردار نمی باشند و آن طور که باید، به جوان ها و استعداد های این شهر بها و اهمیت داده نمی شود. بودجه ای داده نمی شود تا مجری برنامه های فرهنگی باشیم و در نتیجه برنامه های فرهنگی برگزار نمی شود تا فرهنگ شهروندان نیز همچون صنعت شهری بهبود پیدا کرده و شادابی و نشاط با خانواده های زرندی آشتی کند. امید است که تا قبل از مرگ سهراب، هویت وی پیش رستم فاش شود وگرنه نوش دارو پس از مرگ سهراب چه سود ؟!

/ تمام - به قلم: نریمان جعفری - 17.48.393 / پاییز 93

 

+ منابع "معجم البلدان"، "هشت سال در ایران"، "جامع التواریخ"، "صورة الارض"، "سرزمین جاوید - ج 4"

+ پانوشت: ناگفته های زیادی در مورد زراوند باقی موند. از جمله نقاط گردشگری این شهرستان که اگر خدا بخواد و این قلم یاری کنه در آینده به اوناهم اشاره ای میکنیم.


مطالب مرتبط